දිය හෙන (Cloudburst) සහ දිය අකුණු (Debris Flow): මේවා මොනවාද?මෑතකාලීන කාලගුණික විපර්යාස එක්ක අපිට නිතරම අහන්න ලැබෙන බියකරු වචන දෙකක් තමයි “දිය හෙන” සහ “දිය අකුණු” කියන්නේ. මේ සංසිද්ධි දෙක ගැන නිවැරදිව දැනුවත් වීම අපේ ආරක්ෂාවට ඉතාම වැදගත්.
1. දිය හෙන (Cloudburst) යනු කුමක්ද? 
සරලවම කිව්වොත්, අතිවිශාල වැසි ප්රමාණයක් ඉතා කෙටි කාලයකදී (පැයකට වඩා අඩු), කුඩා භූමි ප්රදේශයකට ඇද හැලීම “දිය හෙනක්” ලෙස හඳුන්වනවා.
• විද්යාත්මක පැහැදිලි කිරීම:
සාමාන්යයෙන් පැයකට මිලිමීටර් 100කට වඩා වැඩි වර්ෂාපතනයක් එකම ස්ථානයකට පතිත වීම මෙහිදී සිදු වෙනවා. මෙය හරියට අහසේ රැඳී තිබුණු වතුර ටැංකියක් එකවරම බිමට අතහැරියා වැනියි.
• ප්රතිඵලය: මේ නිසා කඳුකර ප්රදේශවල ක්ෂණික ගංවතුර (Flash Floods) සහ නායයෑම් ඇතිවීමේ අවදානම ඉතා ඉහළ යනවා.
2. දිය අකුණු (Debris Flow) යනු කුමක්ද? 
“දිය අකුණු” කිව්වම බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ මේක විදුලි කෙටීමක් කියලා. නමුත් ඇත්තටම මෙතැනදී වෙන්නේ නායයාමක සහ ගංවතුරක බහිසුණු එකතුවක්.
• වෙන්නේ කොහොමද?
අධික වැස්ස නිසා කඳු බෑවුම්වල තියෙන පස්, විශාල ගල්, ගස් කඳන් සහ මඩ ජලයත් එක්ක මිශ්ර වෙලා ඉතා වේගයෙන් පහළට ගලාගෙන ඒම “දිය අකුණක්” ලෙස හඳුන්වනවා.
• ප්රබලතාව : මෙය සාමාන්ය වතුර ගැලීමක් නෙවෙයි. මෙය හරියට “ගලා යන කොන්ක්රීට් මිශ්රණයක්” වගෙයි. එහි වේගය සහ බර නිසා තත්පර කිහිපයකින් ඕනෑම ශක්තිමත් ගොඩනැගිල්ලක් හෝ වාහනයක් පොඩි කර දමන්න මෙයට පුළුවන්.
සරලව මතක තබා ගමු:• දිය හෙන: අහසින් වැටෙන අසාමාන්ය, ප්රබල “වැස්ස”.
• දිය අකුණ: ඒ වැස්ස නිසා පොළොවේ ඇතිවන “මඩ, ගල් සහ ගස් සහිත මාරාන්තික ගලායාම”.
අවධානයට:විශේෂයෙන් කඳුකර ප්රදේශවල සිටින ඔබ, අධික වර්ෂාවකදී:
දිය පහරවල් එකපාරටම බොර පැහැ වීම. පොළොවෙන් එන අමුතු ගොරවන ශබ්ද. දිය පහරවල් ක්ෂණිකව සිඳී යාම හෝ අවහිර වීම.ගැන දැඩි අවධානයෙන් පසුවන්න. එවැනි ලක්ෂණ දුටු සැනින් ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා යොමු වන්න.
අපි දැනුවත් වෙමු – ආරක්ෂිත වෙමු! 
